Grenswaarde op de werkplek: MAC, TGG en wettelijke waarden
Een grenswaarde begrenst de blootstelling aan stoffen op het werk. Lees wat MAC en TGG betekenen en waar je de Nederlandse wettelijke waarde vindt.
Een grenswaarde voor gevaarlijke stoffen op het werk is de maximaal toegestane concentratie in de ademhalingszone, over een bepaalde periode. De Nederlandse wettelijke waarden staan in bijlage XIII van de Arbeidsomstandighedenregeling, met de SER-databank als praktische ingang.
De periode is meestal acht uur of vijftien minuten. Het gaat om de lucht die een werkende inademt, niet om het stofgehalte in een product of een milieunorm. De stof kan bijvoorbeeld als gas, damp of deeltje voorkomen. Dat onderscheid volgt uit de definitie van het RIVM.
Wettelijke en private grenswaarden
Een publieke grenswaarde is een wettelijke waarde die het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid vaststelt. Bestaat er een wettelijke grenswaarde voor een stof, dan moet het bedrijf daaraan voldoen. Ontbreekt die, dan moet het bedrijf zelf een private grenswaarde afleiden. Haalbaarheid of kosten mogen daarbij geen reden zijn om een hogere waarde te kiezen, aldus het RIVM.
Geen wettelijke waarde betekent dus geen vrijstelling. De werkgever moet de blootstelling nog steeds beoordelen als onderdeel van de risico-inventarisatie en -evaluatie, de RI&E. Arboportaal beschrijft deze verplichting.
Een SER-advies is nog geen wettelijke grenswaarde. De SER-commissie adviseert, waarna het ministerie het besluit neemt en de waarde in regelgeving verwerkt. Controleer daarom bij een nieuwe waarde of je een advies of een geldend besluit leest. De SER legt dit vaststellingsproces uit.
Wat betekenen MAC-waarde en TGG?
Wie zoekt op MAC-waarde, komt een oudere term tegen. MAC staat voor Maximaal Aanvaarde Concentraties en hoort bij het stelsel van vóór 1 januari 2007. Het is geen apart huidig wettelijk stelsel. De SER-lijst met afkortingen verklaart ook de aanduidingen bij grenswaarden:
| Aanduiding | Betekenis |
|---|---|
| TGG | Tijdgewogen gemiddelde |
| TGG-8u | Gemiddelde over de achturige werkdag |
| TGG-15min | Gemiddelde over vijftien minuten |
| Ceilingwaarde | Plafondwaarde |
Let op de periode. Een TGG-15min is een gemiddelde en dus niet hetzelfde als een onmiddellijk maximum. Controleer daarom of de beoordeelde blootstelling en de grenswaarde op dezelfde referentieperiode slaan.
Waar vind je de grenswaarde van een stof?
Begin bij de SER-databank voor grenswaarden, maar controleer de status van het gevonden getal. De SER waarschuwt: "De databank is momenteel voor sommige stoffen niet up-to-date." Zij verwijst voor de officiële Nederlandse wettelijke waarden naar bijlage XIII van de Arboregeling.
Controleer bij de gevonden waarde de rechtsgrond, ingangsdatum en referentieperiode. Een buitenlandse waarde of SER-advies is niet vanzelf de geldende Nederlandse wettelijke grenswaarde.
Ook het veiligheidsinformatieblad helpt. Kijk in rubriek 8, specifiek 8.1, "Controleparameters". Daar moeten beschikbare, toepasselijke nationale grenswaarden staan, met hun rechtsgrondslag, voor de lidstaat waar het blad wordt verstrekt. Dit staat in REACH-bijlage II, zoals vervangen door Verordening (EU) 2020/878.
Rubriek 8.1 bevat ook een onderdeel voor DNEL's en PNEC's. Neem dus niet zomaar het eerste getal over: een DNEL is niet automatisch de Nederlandse wettelijke werkplekgrenswaarde.
RegAffairs AI geeft een antwoord over de betekenis en vindplaats van werkplekgrenswaarden.
Onder de grenswaarde is niet altijd zonder risico
Een grenswaarde is geen algemene veiligheidsgarantie. Bij kankerverwekkende en mutagene stoffen zonder veilige drempelwaarde blijft ook onder de grenswaarde een kleine kans op gezondheidsschade bestaan. Een drempelwaarde en een grenswaarde zijn daarom geen synoniemen, zoals de RIVM-uitleg duidelijk maakt.
Let ook op de H-notatie. Die wijst op relatief gemakkelijke opname via de huid. Alleen de luchtconcentratie beoordelen dekt die blootstellingsroute niet af.