Jednostki certyfikujące w Polsce dla produkcji ekologicznej

Jednostki certyfikujące w rolnictwie ekologicznym wykonują kontrole i czynności związane z certyfikacją w granicach przekazanych im zadań. IJHARS publikuje wykaz 14 upoważnionych jednostek, a przed wyborem trzeba sprawdzić zakres obejmujący własne produkty i działalność.

Ten poradnik dotyczy produkcji ekologicznej w Polsce. Jeśli wybierasz jednostkę dla gospodarstwa, przetwórni lub działalności importowej, zacznij od urzędowego rejestru, nie od samej nazwy firmy. Liczy się zakres przekazanych zadań, który IJHARS udostępnia przy wykazie jednostek.

Gdzie sprawdzić jednostki certyfikujące w Polsce

Aktualnego wykazu szukaj na stronie „Jednostki certyfikujące” IJHARS. Pobierz zamieszczony tam rejestr i sprawdź szczegółowy zakres wybranej jednostki. Sprawdź, czy zakres obejmuje planowaną działalność, zamiast wybierać jednostkę wyłącznie na podstawie jej nazwy.

Zadania przekazuje Główny Inspektor JHARS, decyzją na wniosek jednostki. IJHARS opisuje tę procedurę, powołując art. 3 ustawy z 23 czerwca 2022 r.. Przy ocenie uprawnień opieraj się na tym źródle, zamiast poprzestawać na dawnym opisie upoważnienia przez ministra rolnictwa.

Główny Inspektor JHARS nadzoruje jednostki przez audyty, inspekcje i sprawdzenie dokumentów. Może też sprawdzić u producentów ekologicznych prawidłowość kontroli oraz nakazać działania naprawcze. Zakres nadzoru opisano na stronie systemu kontroli i certyfikacji.

Co oznacza kod PL-EKO

W oznaczeniu PL-EKO-XX człon „PL” oznacza Polskę, „EKO” odnosi się do produkcji ekologicznej, a numer identyfikuje jednostkę. Jak wyjaśnia MRiRW na stronie o certyfikatach, jest to kod jednostki. Nie jest indywidualnym numerem certyfikatu gospodarstwa.

Kod jednostki umieszcza się na etykiecie, gdy produkt opisuje się terminami dotyczącymi produkcji ekologicznej, także w okresie konwersji. Wskazuje jednostkę, której podlega podmiot wykonujący ostatni etap produkcji lub przygotowania. Tak stanowi art. 32 ust. 1 rozporządzenia 2018/848.

Gdy użyto logo produkcji ekologicznej Unii, w tym samym polu widzenia podaje się miejsce wyprodukowania surowców rolnych, na przykład „rolnictwo UE”, a sam kod PL-EKO tej informacji nie zastępuje i nie dowodzi polskiego pochodzenia składników. Wynika to z art. 32 ust. 2.

Jeżeli sprawdzasz konkretny kod PL-EKO, porównaj go z urzędowym rejestrem. Liczba 14 nie oznacza, że kody biegną po kolei od 01 do 14. Do oceny dostawcy potrzebujesz natomiast jego certyfikatu, a nie wyłącznie kodu widocznego na opakowaniu.

Jak wybrać jednostkę do swojej działalności

Dopasuj zakres do produktów i działań

Przed porównaniem ofert opisz, co zamierzasz certyfikować. Wskaż kategorię produktów, wykonywane działania i ewentualną obsługę grupy producentów. Następnie zestaw ten opis z zakresem jednostki w rejestrze IJHARS.

Nazwa jednostki ani jej kod nie oznaczają uprawnień do każdego produktu i każdego działania. Art. 40 ust. 1 rozporządzenia 2018/848 wymaga szczegółowego opisu przekazanych zadań, warunków ich wykonywania i obowiązków sprawozdawczych. Nie zakładaj, że zakres dla jednego rodzaju działalności obejmuje pozostałe.

Praktycznym krokiem jest wysłanie jednostce opisu planowanej działalności. Poproś o pisemne potwierdzenie, że jej zakres obejmuje wskazane produkty i czynności. Jeśli odpowiedź odwołuje się jedynie do ogólnej nazwy usługi, poproś o wskazanie odpowiedniej pozycji zakresu. Takie doprecyzowanie warto uzyskać przed podpisaniem umowy. Prośba o takie potwierdzenie to zalecenie praktyczne, nie dodatkowy obowiązek ustawowy.

Sprawdź akredytację oddzielnie

Akredytacja PCA i przekazanie zadań przez Głównego Inspektora JHARS to dwie różne kwestie. PCA potwierdza kompetencje w określonym zakresie w odniesieniu do PN-EN ISO/IEC 17065:2013-03. Sprawdź jednostkę w katalogu akredytowanych jednostek certyfikujących wyroby.

Nie poprzestawaj na samej nazwie w katalogu. Otwórz aktualny zakres akredytacji i przeczytaj go dla swojej działalności. PCA wskazuje, że informacje o częściowych zawieszeniach znajdują się bezpośrednio w zakresach. Obecność nazwy w katalogu nie zastępuje zatem sprawdzenia załącznika.

Porównaj warunki współpracy

Gdy potwierdzisz zakres, poproś o ofertę dla tej samej, dokładnie opisanej działalności. Ułatwi to porównanie odpowiedzi bez mieszania różnych usług. Warto uzyskać na piśmie sposób rozliczania kosztów oraz warunki współpracy.

Są to pytania do przyszłego wykonawcy, nie urzędowy cennik. Nie wybieraj jednostki na podstawie samej kwoty, jeżeli nadal nie masz potwierdzenia zakresu. Najpierw ustal, czy oferta dotyczy tego, co rzeczywiście zamierzasz robić.

Jak zgłosić działalność wybranej jednostce

Producent wysyła wypełnione i podpisane zgłoszenie do wybranej jednostki certyfikującej. Jednostka je weryfikuje, a następnie przekazuje wojewódzkiemu inspektorowi JHARS. Inspektor rejestruje producenta lub grupę producentów i przesyła informację o przyjęciu zgłoszenia jednostce oraz producentowi. Procedurę opisuje IJHARS na stronie zgłoszenia działalności.

Zgodnie z instrukcją IJHARS zgłoszenie można złożyć na papierze z podpisem odręcznym albo elektronicznie z podpisem elektronicznym. Rejestracja działalności nie oznacza uzyskania certyfikatu. Art. 35 ust. 1 rozporządzenia 2018/848 wymaga, by certyfikat pozwalał zidentyfikować podmiot lub grupę, kategorie produktów i okres ważności.

Art. 35 ust. 4 nie uprawnia podmiotu ani grupy do otrzymania certyfikatu od więcej niż jednej jednostki dla tej samej kategorii produktów, jeżeli chodzi o działania w jednym państwie członkowskim. Podział na etapy produkcji, przygotowania i dystrybucji nie jest podstawą do dwóch certyfikatów od różnych jednostek dla tej samej kategorii.

Jak sprawdzić certyfikat dostawcy

Wybór własnej jednostki nie zastępuje kontroli dokumentów kontrahenta. Art. 35 ust. 6 rozporządzenia 2018/848 stanowi, że podmioty weryfikują certyfikaty swoich dostawców. Porównaj dokument z rzeczywistą transakcją, zamiast poprzestać na znalezieniu nazwy firmy.

Podczas weryfikacji sprawdź:

• tożsamość dostawcy i wystawcę certyfikatu;
• działalność objętą dokumentem;
• kategorie produktów, których dotyczy certyfikat;
• okres ważności.

Adres publicznego katalogu TRACES warto zachować do sprawdzania dokumentów. Certyfikaty z art. 35 wydaje się elektronicznie przy użyciu TRACES od 1 stycznia 2023 r., zgodnie z rozporządzeniem wykonawczym 2021/2119.

W RegAffairs AI znajdziesz odpowiedź o jednostkach certyfikujących i ich wyborze, a aktualny zakres sprawdź w rejestrze urzędowym. Przy zakupie od dostawcy sam kod PL-EKO nie zastępuje weryfikacji certyfikatu wymaganej przez art. 35 ust. 6.