Q.01

Wie heeft in Nederland een GMP-certificaat nodig?

Kort antwoord: in Nederland vraag je een GMP-certificaat niet los aan. Het hoort bij de fabrikantenvergunning. Wie geneesmiddelen bereidt of van buiten de EER invoert heeft een fabrikantenvergunning nodig, en ook verpakken en etiketteren gelden als bereiden (Farmatec). De IGJ inspecteert deze bedrijven en geeft een GMP-certificaat af als ze aan de GMP-richtlijnen voldoen; dat certificaat "geldig is in heel Europa" (IGJ). Bij diergeneesmiddelen geeft Bureau Diergeneesmiddelen het certificaat af, op advies van de IGJ.

Wie krijgt een GMP-certificaat

PartijGrondslag en bijzonderheden
Fabrikanten van geneesmiddelen voor mensen, ook als ze alleen voor export maken; ook bij gedeeltelijke bereiding, verdelen, verpakken of presenterenDe lidstaat moet voor deze activiteiten een vergunning eisen (art. 40(1)-(2) Richtlijn 2001/83/EG) [1]. De houder moet GMP naleven (art. 46(f)) [2]. Binnen 90 dagen na een positieve inspectie volgt een GMP-certificaat, dat in de EU-databank komt (art. 111(5)-(6)) [3].
Importeurs van buiten de EERVoor invoer uit derde landen is dezelfde vergunning nodig (art. 40(3)) [1].
Fabrikanten, importeurs en distributeurs van werkzame stoffenZij moeten zich registreren bij de bevoegde autoriteit, minstens 60 dagen voordat ze beginnen. Die kan op basis van risico besluiten tot inspectie (art. 52a) [4]. Productie, invoer en distributie moeten aan GMP/GDP voldoen (art. 46b(1)) [5]. De IGJ noemt deze partijen bij haar GMP-certificaten (IGJ).
Fabrikanten en importeurs van diergeneesmiddelenEen fabrikantenvergunning is nodig voor vervaardigen (ook alleen voor export), deelprocessen zoals verpakken, etiketteren, opslaan, testen en vrijgeven, en invoer (art. 88(1) Verordening (EU) 2019/6) [6]. Het certificaat volgt binnen 90 dagen na een positieve inspectie (art. 94(1)) [7]. Bureau Diergeneesmiddelen geeft het af namens de minister van LVVN, op advies van de IGJ; het is "in de regel 3 jaar geldig" (CBG-MEB).
Fabrikanten van werkzame stoffen voor diergeneesmiddelenOok zij registreren zich en moeten aan GMP of GDP voldoen (art. 95(1)) [8].
Fabrikanten buiten de EU die voor de Europese markt makenDe IGJ noemt ze bij haar GMP-certificaten (IGJ). Een lidstaat, de Commissie of het EMA kan een inspectie eisen (art. 111(4)) [3]. Bij diergeneesmiddelen moet de importeur zorgen dat de fabrikant in het derde land een GMP-certificaat heeft, of een gelijkwaardige bevestiging onder een EU-overeenkomst (art. 94(5)) [7].

Uitzonderingen en verwante plichten

  • Apotheken: er is geen fabrikantenvergunning nodig voor bereiden, verdelen of ompakken als apothekers dat in de apotheek doen, alleen voor verkoop in de apotheek (art. 40(2), tweede alinea) [1]. Hoe de Nederlandse wet deze uitzondering precies invult, kon ik niet controleren: wetten.overheid.nl was niet bereikbaar. De Farmatec-pagina noemt geen uitzondering voor apotheken.
  • Werkzame stoffen uit derde landen: naast GMP op ten minste EU-niveau is een schriftelijke bevestiging van de autoriteit van het exportland nodig. Die vervalt als het land op de lijst van art. 111b staat. Een lidstaat kan haar uitzonderlijk opschorten, zolang het GMP-certificaat van een door een lidstaat geïnspecteerde fabriek geldig is (art. 46b(2)-(4)) [5].
  • Houders van een fabrikantenvergunning krijgen zelf geen certificaat voor hun leveranciers, maar moeten wel nagaan dat die aan GMP en GDP voldoen. Dat doen ze met audits bij de leveranciers van werkzame stoffen en een risicobeoordeling voor hulpstoffen (art. 46(f)) [2].
  • Praktisch: de IGJ en Farmatec gebruiken de organisatiegegevens uit de OMS-databank van het EMA. Controleer die voordat je een nieuw of gewijzigd certificaat aanvraagt (IGJ). De Nederlandse grondslag is hoofdstuk 3 van de Geneesmiddelenwet, het Besluit en de Regeling Geneesmiddelenwet (Farmatec).

Approach: Ik heb de geconsolideerde Richtlijn 2001/83/EG en Verordening (EU) 2019/6 gelezen, en de officiële pagina's van IGJ, Farmatec en CBG-MEB geopend. Zonder de Geneesmiddelenwet zelf zijn de Nederlandse artikelnummers niet bevestigd.

Q.02

Hoe zoek ik op of een fabrikant een GMP-certificaat heeft?

Kort antwoord: dat zoek je op in EudraGMDP, de EU-databank van het EMA. Daar staan alle GMP-certificaten die EU-lidstaten afgeven, ook die van de IGJ en Bureau Diergeneesmiddelen. Ook vastgestelde gevallen van GMP-non-compliance staan erin. De publieke versie is gratis en je hebt geen inlog nodig: eudragmdp.ema.europa.eu (CBG-MEB).

Waarom het daar staat

  • Lidstaten moeten de GMP- en GDP-certificaten die ze afgeven invoeren in een Uniedatabank die het EMA beheert. Die databank moet openbaar toegankelijk zijn (art. 111(6) Richtlijn 2001/83/EG) [3].
  • Ook een negatieve inspectie-uitkomst komt in dezelfde databank. Dat geldt voor fabrikanten, voor distributeurs van geneesmiddelen of werkzame stoffen en voor fabrikanten van hulpstoffen (art. 111(7)) [3].
  • Registraties van fabrikanten, importeurs en distributeurs van werkzame stoffen staan er ook in (art. 111(6)) [3].

Wat je in EudraGMDP vindt

Volgens het EMA bevat de databank vier soorten gegevens (EMA):

  • fabrikanten- en invoervergunningen (MIA);
  • GMP-certificaten, en sinds juli 2009 ook verklaringen van GMP-non-compliance;
  • groothandelsvergunningen (WDA), met GDP-certificaten;
  • registraties van werkzame stoffen (API REG).

Waar je op moet letten

  • Niet alles is openbaar. De publieke versie toont alleen gegevens die niet commercieel of persoonlijk vertrouwelijk zijn. De planning van inspecties is er niet in te zien (EMA).
  • Fabrikanten buiten de EU. Je vindt ze als een EU-autoriteit ze heeft geïnspecteerd. Partners met een wederzijdse erkenningsovereenkomst (MRA) kunnen ook zelf gegevens invoeren. Zo doen het Japanse MHLW en PMDA dat sinds oktober 2013 (EMA).
  • Diergeneesmiddelen. Voor diergeneesmiddelen worden voorlopig geen GDP-certificaten afgegeven. De GDP-module bevat alleen certificaten voor geneesmiddelen voor mensen (CBG-MEB).
  • Sites in Groot-Brittannië. Die vind je via het MHRA-GMDP-register. Dat staat los van EudraGMDP.

Approach: Ik heb artikel 111 van de geconsolideerde Richtlijn 2001/83/EG gelezen en de officiële EudraGMDP-pagina's van het EMA en het CBG-MEB geopend. EudraGMDP zelf kan ik niet doorzoeken. Geef me de naam van een fabrikant, dan zoek ik wat de registers die ik wel kan doorzoeken over die fabrikant vermelden, zoals het MHRA-GMDP-register.

Q.03

Geldt dat ook voor fabrikanten van werkzame stoffen?

Ja, met één belangrijk verschil. Ook de GMP-certificaten van fabrikanten van werkzame stoffen komen in EudraGMDP, maar een fabrikant van werkzame stoffen in de EU heeft geen vergunning nodig. Hij registreert zich alleen, en een certificaat krijgt hij pas na een inspectie. In de databank vind je hem dus zeker als geregistreerde partij, maar niet altijd met een GMP-certificaat.

Wat in de databank komt

  • Registraties: importeurs, fabrikanten en distributeurs van werkzame stoffen in de EU registreren zich bij de autoriteit van hun lidstaat. In Nederland is dat de IGJ. Dat moet minstens 60 dagen voordat ze beginnen. De lidstaat zet de gegevens in de Uniedatabank van art. 111(6) (art. 52a(1), (3) en (7) Richtlijn 2001/83/EG) [4]. Volgens art. 111(6) is die databank openbaar en bevat ze naast de GMP- en GDP-certificaten ook deze registraties [3].
  • GMP-certificaten: een certificaat wordt binnen 90 dagen na een inspectie afgegeven als de uitkomst positief is (art. 111(5)). Bij inspecties voor de certificering tegen monografieën van de Europese Farmacopee wordt ook een certificaat opgesteld [3].
  • Non-compliance: inspecties bij fabrikanten van werkzame stoffen vallen onder art. 111(1g)(a) [9]. Is de uitkomst negatief, dan komt dat ook in de databank (art. 111(7)) [3].

Waarom er soms wel een registratie staat maar geen certificaat

  • Fabrikanten in de EU: de autoriteit inspecteert op basis van risico. Na een registratie kan ze besluiten tot een inspectie, maar dat hoeft niet (art. 52a(4)) [4]. Het toezicht vindt "at an appropriate frequency based on risk" plaats (art. 111(1b)). Een fabrikant van grondstoffen kan ook zelf om een inspectie vragen (art. 111(1f)) [9].
  • Fabrikanten buiten de EU: zij worden niet standaard geïnspecteerd, alleen bij vermoeden van non-compliance (art. 111(1b)(a)) of op verzoek van een lidstaat, de Commissie of het EMA (art. 111(1c)) [9]. Bij invoer is daarom meestal een schriftelijke bevestiging van de autoriteit van het exportland nodig dat de GMP minstens gelijkwaardig is aan die van de EU (art. 46b(2)(b)) [5]. Die bevestiging is niet nodig als het land op de lijst van art. 111b staat (art. 46b(3)) [10]. Een lidstaat kan er ook uitzonderlijk van afzien als een lidstaat de fabriek heeft geïnspecteerd, voor ten hoogste de geldigheid van het GMP-certificaat (art. 46b(4)) [5]. De richtlijn zegt niet dat zulke bevestigingen in de Uniedatabank komen.

Diergeneesmiddelen Voor werkzame stoffen die als grondstof voor diergeneesmiddelen dienen, geldt hetzelfde: registratie minstens 60 dagen vooraf en naleving van GMP of GDP (art. 95(1) en (3) Verordening (EU) 2019/6) [8]. De registraties en GMP-certificaten komen in de Uniedatabank voor vervaardiging en groothandel, en het publiek kan die gegevens inzien (art. 91(2), (3) en (7)) [11].

In de praktijk: zoek in EudraGMDP de registratie van werkzame stoffen (API REG) en het GMP-certificaat van de fabrikant elk apart op. Vind je alleen een registratie, dan is de fabriek waarschijnlijk niet door een EU-autoriteit geïnspecteerd. Als koper of vergunninghouder steun je dan op je eigen audit van de leverancier (art. 46(f), zie het vorige antwoord).

Approach: Ik heb de artikelen 46b, 52a, 111 en 111b van de geconsolideerde Richtlijn 2001/83/EG gelezen, en de artikelen 91, 94 en 95 van Verordening (EU) 2019/6. EudraGMDP zelf kan ik niet doorzoeken.

Q.04