Q.01

Kto musi złożyć sprawozdanie PRTR do GIOŚ?

Sprawozdanie PRTR składa prowadzący instalację, która obejmuje co najmniej jeden rodzaj działalności z załącznika I do rozporządzenia (WE) nr 166/2006 (E-PRTR) i działa powyżej progów wydajności podanych w tym załączniku. Mówi o tym art. 236b ust. 1 ustawy Prawo ochrony środowiska. Formalnym adresatem jest wojewódzki inspektor ochrony środowiska (WIOŚ). Krajowy Rejestr prowadzi Główny Inspektor Ochrony Środowiska (GIOŚ), a WIOŚ przekazuje mu dane do 31 sierpnia (Dz.U. 2025 poz. 647, s. 100-101).

Podejście: Przeczytałem art. 236a-236d w tekście jednolitym Prawa ochrony środowiska (Dz.U. 2025 poz. 647), komunikat i stronę rejestru PRTR na stronie GIOŚ oraz rozporządzenie (UE) 2024/1244 w EUR-Lex. Dostępne mi bazy zawierają tylko dane liczbowe z polskiego rejestru PRTR za lata 2016-2017, a nie przepisy o obowiązku sprawozdawczym.

Kto i co składa (art. 236b ust. 1)

  • Sprawozdanie roczne (pkt 1) obejmuje przekroczenia wartości progowych:

    • dla uwolnień i transferów zanieczyszczeń z załącznika II do rozporządzenia 166/2006,
    • dla transferów odpadów z art. 5 ust. 1 lit. b tego rozporządzenia.

    Uwzględnia się w nim wielkość produkcji. Termin: 31 marca roku następującego po roku sprawozdawczym.

  • Dane identyfikacyjne zakładu (pkt 2): dane teleadresowe prowadzącego i zakładu, położenie geograficzne, numer identyfikacyjny działalności i rodzaje działalności. Termin: do 31 marca roku po rozpoczęciu eksploatacji instalacji, chyba że WIOŚ już je otrzymał. Zmiany tych danych zgłasza się niezwłocznie (ust. 1b).

  • Podwykonawcy (ust. 1a): firma, której prowadzący zlecił usługi przy instalacji (budowę, rozbiórkę, remont, czyszczenie zbiorników, sprzątanie, konserwację, naprawy), sama nie składa sprawozdania. Musi jednak przekazać prowadzącemu dane potrzebne do jego sporządzenia.

  • Prowadzący instalację to w tym dziale ustawy także podmiot, który ma tytuł prawny do władania oznaczoną częścią instalacji (art. 183a).

  • Forma: sprawozdanie składa się elektronicznie przez aplikację PRTR GIOŚ. Wzór i tryb określa rozporządzenie ministra właściwego do spraw klimatu (ust. 5) (GIOŚ).

Kary (art. 236d) Nakłada je WIOŚ:

  • 200 zł za każdy dzień opóźnienia ze sprawozdaniem, najwyżej za 365 dni,
  • 5000 zł za nieprzekazanie danych identyfikacyjnych,
  • od 500 zł do 25 000 zł za niezapewnienie jakości danych (art. 9 ust. 1 rozporządzenia 166/2006).

Kary się nie nakłada, jeśli do naruszenia doszło z przyczyn, którym prowadzący nie mógł zapobiec (Dz.U. 2025 poz. 647, s. 101-102). GIOŚ potwierdza te zasady w komunikacie PRTR.

Nadchodząca zmiana unijna

  • Rozporządzenie (UE) 2024/1244 (Portal Emisji Przemysłowych) uchyla rozporządzenie 166/2006 od 1 stycznia 2028 r. i od tego dnia ma zastosowanie (art. 20 i 22) (EUR-Lex).
  • Według art. 6 ust. 1 sprawozdanie składa prowadzący instalację z działalnością z załącznika I, która osiąga lub przekracza progi wydajności i jednocześnie przekracza progi uwolnień z załącznika II albo progi dla odpadów.
  • Zakres sprawozdania się poszerza: dochodzi zużycie wody, energii i surowców oraz informacje kontekstowe.
  • Termin dla prowadzących ustalą państwa członkowskie.
  • Art. 236a-236d nadal odsyłają do rozporządzenia 166/2006. Nowelizacja z 7 listopada 2025 r. (Dz.U. 2025 poz. 1812, w mocy od 31 grudnia 2025 r.) ich nie zmienia (Dz.U. 2025 poz. 1812). Innych zmian po tekście jednolitym z 2025 r. nie udało mi się tym razem sprawdzić.

Jeśli to pomoże, mogę sprawdzić, czy konkretny rodzaj działalności lub próg wydajności mieści się w załączniku I.

Q.02

Do kiedy trzeba je złożyć?

Roczne sprawozdanie PRTR prowadzący instalację składa wojewódzkiemu inspektorowi ochrony środowiska do 31 marca roku następującego po roku sprawozdawczym. Sprawozdanie za 2026 r. trzeba więc złożyć do 31 marca 2027 r. Wynika to z art. 236b ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo ochrony środowiska (Dz.U. 2025 poz. 647, s. 101).

Podejście: Przeczytałem art. 236b i 236d w tekście jednolitym Prawa ochrony środowiska (Dz.U. 2025 poz. 647). Dostępne mi bazy zawierają tylko dane liczbowe z polskiego rejestru PRTR, a nie przepisy o terminach.

Pozostałe terminy z art. 236b

  • Dane identyfikacyjne zakładu (ust. 1 pkt 2): do 31 marca roku następującego po roku, w którym zaczęła się eksploatacja instalacji. Obowiązek nie dotyczy prowadzącego, który już przekazał te dane WIOŚ.
  • Zmiana danych identyfikacyjnych (ust. 1b): zaktualizowane dane trzeba przekazać niezwłocznie po zmianie.
  • Podwykonawcy (ust. 1a): przepis nie podaje dla nich osobnego terminu. Muszą jednak przekazać prowadzącemu dane potrzebne do sprawozdania, więc w praktyce wcześniej niż 31 marca.
  • WIOŚ przekazuje dane GIOŚ (ust. 3): do 31 sierpnia roku następującego po roku sprawozdawczym. Ten termin dotyczy inspekcji, a nie prowadzącego.

Kary za spóźnienie (art. 236d ust. 1)

  • 200 zł za każdy dzień opóźnienia ze sprawozdaniem, najwyżej za 365 dni.
  • 5000 zł za nieprzekazanie danych identyfikacyjnych.

Kary nakłada WIOŚ w drodze decyzji (Dz.U. 2025 poz. 647, s. 101).

Według poprzednio sprawdzonego rozporządzenia (UE) 2024/1244 termin składania sprawozdań po 1 stycznia 2028 r. ustalą państwa członkowskie. Art. 236b w obecnym brzmieniu nadal przewiduje 31 marca.

Q.03

Jakie są progi zgłoszenia?

Progi PRTR działają na dwóch poziomach. Po pierwsze, zakład musi prowadzić działalność z załącznika I do rozporządzenia (WE) nr 166/2006 powyżej podanego tam progu wydajności. Po drugie, sprawozdanie składa się tylko wtedy, gdy przekroczony jest próg roczny z art. 5 ust. 1:

  • dla uwolnienia zanieczyszczenia do powietrza, wody lub gleby (załącznik II),
  • dla transferu odpadów: 2 t/rok odpadów niebezpiecznych albo 2000 t/rok odpadów innych niż niebezpieczne, przy dowolnej operacji odzysku (R) lub unieszkodliwiania (D),
  • dla transferu zanieczyszczenia w ściekach przekazywanych do oczyszczenia poza zakład: stosuje się próg „do wody” (kolumna 1b załącznika II).

Źródło: EUR-Lex, 166/2006, wersja skonsolidowana z 1.01.2020.

Podejście: Dostępne mi bazy zawierają dane z rejestrów PRTR, ale nie tekst rozporządzenia 166/2006. Progi przepisałem więc z jego tekstu skonsolidowanego w EUR-Lex. Pełna tabela 91 zanieczyszczeń z załącznika II jest w dokumencie w panelu.

1. Próg uwolnień (załącznik II, kg/rok), przykłady

ZanieczyszczeniePowietrzeWodaGleba
CO2100 000 000--
CO500 000--
SOx/SO2150 000--
NOx/NO2, NMVOC, metan100 000--
PM1050 000--
NH3, N2O10 000--
Azot całkowity / fosfor całkowity-50 000 / 5 00050 000 / 5 000
TOC-50 000-
Rtęć (jako Hg)1011
Kadm (jako Cd)1055
Ołów (jako Pb)2002020
Benzen1 000200 (jako BTEX)200 (jako BTEX)
PCDD+PCDF (I-TEQ)0,00010,00010,0001

Benzen, toluen, etylobenzen i ksyleny zgłasza się pojedynczo, jeżeli przekroczony jest łączny próg 200 kg/rok dla BTEX. Myślnik w tabeli oznacza, że dla danego komponentu środowiska nie ma progu.

2. Progi wydajności (załącznik I), przykłady

  • Gwiazdka (*) oznacza brak progu wydajności: obowiązkiem objęte są wszystkie zakłady danego rodzaju. Dotyczy to m.in. rafinerii, koksowni oraz podstawowych chemikaliów organicznych i nieorganicznych.
  • Elektrownie cieplne i inne instalacje spalania: 50 MW mocy nominalnej.
  • Składowiska odpadów: 10 t/dzień lub całkowita pojemność 25 000 t.
  • Unieszkodliwianie lub odzysk odpadów niebezpiecznych: 10 t/dzień.
  • Komunalne oczyszczalnie ścieków: 100 000 RLM.
  • Fermy: 40 000 stanowisk dla drobiu, 2000 dla tuczników (powyżej 30 kg), 750 dla macior.
  • Rzeźnie: 50 t tusz/dzień.
  • Powierzchniowa obróbka z użyciem rozpuszczalników: 150 kg/h lub 200 t/rok.

Przepisy krajowe odsyłają do tych progów: art. 236b ust. 1 Prawa ochrony środowiska wymaga sprawozdania o przekroczeniach progów z załącznika II i z art. 5 ust. 1 lit. b rozporządzenia (Dz.U. 2025 poz. 647).

Od 1 stycznia 2028 r. progi określi rozporządzenie (UE) 2024/1244, które ma własne załączniki I i II. Nie porównywałem ich jeszcze z obecnymi wartościami. Mogę to zrobić, jeśli to przydatne.

Q.04