Wymagania etykiety kosmetyku w Polsce
Co musi zawierać etykieta kosmetyku w Polsce?
Na etykiecie kosmetyku sprzedawanego w Polsce musi być siedem informacji z art. 19 ust. 1 rozporządzenia (WE) nr 1223/2009, podanych w języku polskim (art. 4 ust. 1 ustawy z 4 października 2018 r. o produktach kosmetycznych). Według GIS wymóg języka polskiego dotyczy zarówno opakowania zewnętrznego (np. kartonika), jak i pojemnika bezpośredniego (np. słoiczka).
Approach: Sprawdziłem art. 19 i 20 w aktualnej wersji skonsolidowanej rozporządzenia 1223/2009, strony GIS o kosmetykach oraz ustawę o produktach kosmetycznych (Dz.U. 2018 poz. 2227) w Dzienniku Ustaw. Według API Sejmu ustawa obowiązuje; nie ma dla niej obwieszczenia tekstu jednolitego.
1. Co musi być na etykiecie (art. 19 ust. 1 rozporządzenia 1223/2009)
Napisy muszą być nieusuwalne, łatwe do odczytania i widoczne. Muszą się znaleźć na pojemniku i na opakowaniu, chyba że rozporządzenie pozwala inaczej [1]:
| Lit. | Informacja | Najważniejsze zasady |
|---|---|---|
| a | Nazwa lub zarejestrowana nazwa i adres osoby odpowiedzialnej | Skrót jest dopuszczalny, jeśli pozwala ją zidentyfikować. Przy kilku adresach trzeba wyróżnić ten, pod którym dostępna jest dokumentacja produktu (PIF). Przy produktach importowanych trzeba podać kraj pochodzenia. |
| b | Nominalna zawartość (masa lub objętość) | Nie dotyczy opakowań poniżej 5 g lub 5 ml, darmowych próbek ani opakowań jednorazowych. |
| c | Data minimalnej trwałości | Poprzedzona symbolem z pkt 3 zał. VII albo słowami „najlepiej zużyć przed końcem”. Zapis w formacie miesiąc/rok albo dzień/miesiąc/rok. Przy trwałości powyżej 30 miesięcy zamiast niej podaje się okres po otwarciu (symbol z pkt 2 zał. VII). |
| d | Szczególne środki ostrożności | Co najmniej te wymagane w załącznikach III-VI oraz ostrzeżenia dla produktów do użytku profesjonalnego. |
| e | Numer partii lub oznaczenie identyfikujące produkt | Przy bardzo małych produktach może być tylko na opakowaniu. |
| f | Funkcja produktu | Chyba że wynika ona z jego prezentacji. |
| g | Wykaz składników poprzedzony słowem „ingredients” | Może być tylko na opakowaniu. Kompozycje zapachowe podaje się jako „parfum” lub „aroma”. Substancje, których wymienienia wymaga kolumna „Inne” w zał. III, trzeba wpisać dodatkowo. |
Zasady dla wykazu składników [2]:
- Kolejność według malejącej masy w chwili dodania. Składniki poniżej 1% można podać w dowolnej kolejności po tych powyżej 1%.
- Nanomateriały oznacza się słowem „(nano)” po nazwie.
- Barwniki (poza barwnikami do włosów) można podać na końcu, w nomenklaturze CI. Przy kosmetykach kolorowych w kilku odcieniach można użyć „may contain” lub „+/-”.
- Nazwy składników podaje się według słownika wspólnych nazw z art. 33 (INCI). Słownik ustanawia decyzja Komisji (UE) 2019/701, którą GIS wymienia wśród obowiązujących aktów [3].
Gdy informacji nie da się zmieścić [2]:
- Środki ostrożności (lit. d) i wykaz składników (lit. g) umieszcza się na dołączonej ulotce, etykiecie, taśmie, przywieszce lub karcie. Na pojemniku lub opakowaniu trzeba wtedy umieścić odesłanie lub symbol „ręki z książką” z pkt 1 zał. VII, o ile to wykonalne.
- Przy mydłach, kulach do kąpieli i innych małych produktach wykaz składników może być na informacji umieszczonej obok pojemnika, w którym produkt jest wystawiony.
2. Wymogi krajowe (ustawa o produktach kosmetycznych, Dz.U. 2018 poz. 2227)
Rozporządzenie zostawia państwom członkowskim decyzję o języku dla lit. b, c, d, f oraz ust. 2-4. Pozostawia im też zasady dla produktów nieopakowanych [2]. Polska ustawa (tekst w Dzienniku Ustaw) stanowi:
- Art. 4 ust. 1: „Produkty kosmetyczne udostępniane na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej znakuje się w języku polskim.”
- Art. 4 ust. 2: produkt nieopakowany, pakowany przy sprzedaży na prośbę kupującego lub wstępnie pakowany do natychmiastowej sprzedaży: informacje z art. 19 ust. 1 umieszcza się na pojemniku lub opakowaniu, w którym produkt jest wystawiony do sprzedaży.
- Art. 5: kosmetyki można wprowadzać do obrotu i udostępniać tylko do upływu daty minimalnej trwałości.
- Art. 36: za naruszenie wymogów art. 19 ust. 1-3, 5 i 6 rozporządzenia lub art. 4 ustawy grozi kara do 70 000 zł. Za sprzedaż po dacie minimalnej trwałości kara wynosi do 50 000 zł (art. 41).
GIS wyjaśnia też, że na opakowaniu podaje się dane osoby odpowiedzialnej, a przepisy nie wymagają danych dystrybutora [4].
3. Oświadczenia na etykiecie (art. 20)
Tekst, nazwy, znaki towarowe i grafiki nie mogą sugerować cech ani działania, których produkt nie ma. Napis o braku testów na zwierzętach wolno umieścić tylko wtedy, gdy ani wytwórca, ani jego dostawcy nie przeprowadzali takich testów na produkcie gotowym, prototypie ani składnikach [5]. Uzasadnienie oświadczeń regulują wspólne kryteria rozporządzenia (UE) nr 655/2013. Według GIS przepisy nie wyróżniają kosmetyków „naturalnych” ani „bio”, a przy takich oświadczeniach można stosować normy ISO 16128-1 i 16128-2 [6].
Jeśli prześle Pan projekt etykiety, sprawdzę go punkt po punkcie, łącznie z ostrzeżeniami wymaganymi dla konkretnych składników w załącznikach III-VI.
Źródła:
Kiedy stosuje się PAO zamiast daty trwałości?
PAO (okres po otwarciu) podaje się zamiast daty minimalnej trwałości wtedy, gdy produkt kosmetyczny ma minimalną trwałość dłuższą niż 30 miesięcy. Dla takiego produktu data minimalnej trwałości nie jest obowiązkowa. W jej miejsce trzeba wskazać okres po otwarciu, w którym produkt jest bezpieczny i można go używać bez szkody dla konsumenta. PAO nie jest wymagany tylko wtedy, gdy pojęcie trwałości po otwarciu nie ma dla produktu znaczenia (art. 19 ust. 1 lit. c rozporządzenia (WE) nr 1223/2009) [1].
Approach: Sprawdziłem art. 19 i załącznik VII w aktualnej wersji skonsolidowanej rozporządzenia 1223/2009. Cytaty poniżej to moje tłumaczenie angielskiej wersji tekstu, a nie oficjalne brzmienie polskiej wersji językowej.
Zasady z art. 19 ust. 1 lit. c
| Trwałość produktu | Co musi być na etykiecie | Jak oznaczyć |
|---|---|---|
| 30 miesięcy lub mniej | Data minimalnej trwałości | Symbol z pkt 3 zał. VII albo słowa „najlepiej zużyć przed końcem”. Potem miesiąc i rok albo dzień, miesiąc i rok, w tej kolejności. W razie potrzeby dodaje się warunki przechowywania, które gwarantują podaną trwałość. |
| Ponad 30 miesięcy | Okres po otwarciu (PAO). Data minimalnej trwałości „nie jest obowiązkowa”. | Symbol z pkt 2 zał. VII (otwarty słoiczek), a po nim okres w miesiącach i/lub latach. |
| Ponad 30 miesięcy, gdy trwałość po otwarciu nie ma znaczenia | Ani PAO, ani data minimalnej trwałości nie są wymagane. | Nie dotyczy |
Źródło: [1]
Załącznik VII rozróżnia te dwa symbole: pkt 2 to „okres po otwarciu”, a pkt 3 to „data minimalnej trwałości” [7].
Na co uważać w praktyce
- Próg to „ponad 30 miesięcy”. Przy trwałości dokładnie 30 miesięcy lub krótszej data minimalnej trwałości jest obowiązkowa, a PAO jej nie zastępuje.
- Przy trwałości ponad 30 miesięcy datę można podać dobrowolnie, bo przepis mówi tylko, że nie jest obowiązkowa. Obowiązek podania PAO zostaje mimo to, chyba że trwałość po otwarciu nie ma znaczenia.
- Wyjątek „nie ma znaczenia” nie jest w art. 19 dalej doprecyzowany. Rozporządzenie nie podaje przykładów takich produktów. Decyzja wynika z oceny konkretnego produktu.
- Język: informację z lit. c podaje się w języku określonym przez prawo państwa członkowskiego (art. 19 ust. 5) [2]. W Polsce jest to język polski (art. 4 ust. 1 ustawy o produktach kosmetycznych, omówiony w poprzedniej odpowiedzi).
Jeśli poda Pan trwałość i typ produktu, mogę ocenić, który wariant oznaczenia go dotyczy.
Jak oznaczać składniki i alergeny zapachowe?
Składniki wymienia się w wykazie poprzedzonym słowem „ingredients”, używając nazw ze słownika wspólnych nazw (INCI). Kompozycję zapachową wpisuje się jako „parfum” lub „aroma”, a alergen zapachowy z załącznika III trzeba dodatkowo wymienić z nazwy, jeśli jego stężenie przekracza 0,001 % w produkcie niespłukiwanym lub 0,01 % w produkcie spłukiwanym [1][8]. Obecna wersja skonsolidowana rozporządzenia zawiera 81 takich wpisów w załączniku III. Pełna lista jest w dokumencie w panelu.
Approach: Sprawdziłem art. 19 i wpisy załącznika III w wersji skonsolidowanej rozporządzenia (WE) nr 1223/2009 oraz rozporządzenie Komisji (UE) 2023/1545, które rozszerzyło listę alergenów. Cytaty to moje tłumaczenie wersji angielskiej.
1. Wykaz składników (art. 19 ust. 1 lit. g i ust. 6)
- Co jest składnikiem: każda substancja lub mieszanina celowo użyta przy produkcji. Składnikami nie są zanieczyszczenia surowców ani substancje pomocnicze, których nie ma w produkcie gotowym. Wykaz może być tylko na opakowaniu zewnętrznym [1].
- Kolejność: według malejącej masy w chwili dodania. Składniki poniżej 1 % można podać w dowolnej kolejności po tych powyżej 1 %.
- Nanomateriały oznacza się dopiskiem „(nano)”.
- Barwniki (poza barwnikami do włosów) można podać na końcu, w nomenklaturze CI. Przy kosmetykach kolorowych w kilku odcieniach można dodać „may contain” albo „+/-”.
- Nazwy: obowiązują nazwy ze słownika z art. 33. Gdy składnik nie ma nazwy w słowniku, używa się nazwy z ogólnie przyjętej nomenklatury [2].
- Jeśli wykazu nie da się zmieścić, umieszcza się go na ulotce, przywieszce lub karcie z symbolem „ręki z książką”. Przy mydłach i innych małych produktach może być na informacji obok pojemnika, w którym produkt jest wystawiony [2].
2. Zapachy i alergeny
- Kompozycje zapachowe i aromatyczne oraz ich surowce „shall be referred to” jako „parfum” lub „aroma”. Substancje, których wymienienia wymaga kolumna „Inne” (Other) załącznika III, wpisuje się w wykazie dodatkowo obok tych terminów [1].
- Próg: substancję wymienia się, gdy jej stężenie przekracza 0,001 % w produkcie niespłukiwanym (leave-on) lub 0,01 % w produkcie spłukiwanym (rinse-off). Przy stężeniu równym progowi lub niższym obowiązek nie powstaje [9].
- Nazwy zbiorcze: przy części wpisów załącznik podaje nazwę, pod którą wpisuje się grupę substancji. Na przykład geranial i neral wpisuje się jako „Citral” [10], olejki lawendowe jako „Lavandula Oil/ Extract” [11], a damaskony jako „Rose Ketones” [12]. Pozostałe nazwy zbiorcze są w dokumencie w panelu.
- Inne wymagania przy tych samych wpisach: niektóre wpisy, np. limonen, mają dodatkowo limit liczby nadtlenkowej [13]. Niektóre mają też maksymalne stężenia, np. benzyl salicylate [8].
3. Rozszerzenie listy przez rozporządzenie 2023/1545 i okresy przejściowe
- Przed zmianą trzeba było oznaczać 24 alergeny z wpisów 45 i 67-92 [14]. SCCS wskazał 56 dodatkowych alergenów [15]. Prehapteny i prohapteny traktuje się tak samo jak alergeny [16].
- Terminy: kosmetyki niezgodne z nowymi wymogami „may be placed” na rynku UE do 31 lipca 2026 r. i „made available” do 31 lipca 2028 r. [17][18]. Przy wpisach, które miały już wcześniejsze ograniczenia, przypis wymaga dodatkowo zgodności z ograniczeniami obowiązującymi 15 sierpnia 2023 r.
- Co to znaczy dziś (28 października 2026 r.): produkt wprowadzany do obrotu po raz pierwszy musi już mieć etykietę zgodną z nową listą. Produkty wprowadzone przed 1 sierpnia 2026 r. ze starą etykietą mogą być udostępniane do 31 lipca 2028 r.
W Polsce całe oznakowanie musi być w języku polskim (art. 4 ust. 1 ustawy o produktach kosmetycznych, omówiony wcześniej). Sam wykaz składników podaje się jednak nazwami INCI, zgodnie z art. 19 ust. 6.
Jeśli prześle Pan skład kompozycji zapachowej ze stężeniami w produkcie gotowym, sprawdzę, które alergeny trzeba wymienić i pod jaką nazwą.