Q.01

Jak uzyskać certyfikat ekologiczny dla firmy spożywczej w Polsce?

Certyfikat ekologiczny w Polsce wydaje jedna z prywatnych jednostek certyfikujących upoważnionych przez Głównego Inspektora Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych (IJHARS). Proces zaczyna się od zgłoszenia działalności: składasz je w wybranej jednostce, a ta przekazuje je do wojewódzkiego inspektora IJHARS, który rejestruje firmę. Potem podpisujesz umowę z jednostką, przechodzisz kontrolę i dostajesz certyfikat. Podstawą prawną jest rozporządzenie (UE) 2018/848 i ustawa z dnia 23 czerwca 2022 r. o rolnictwie ekologicznym i produkcji ekologicznej (Dz.U. 2022 poz. 1370).

Approach: Sprawdziłem aktualny rejestr IJHARS upoważnionych jednostek certyfikujących, tekst ustawy z 2022 r. w Dzienniku Ustaw oraz strony MRiRW, IJHARS i biznes.gov.pl. Nie udało mi się w wiarygodny sposób odczytać dosłownej treści rozporządzenia 2018/848 w EUR-Lex, więc jego przepisy podaję tylko tak, jak przywołują je strony rządowe.

Krok po kroku

1. Sprawdź, czy musisz się zgłaszać.

  • Według MRiRW, zgodnie z art. 34 ust. 1 rozporządzenia 2018/848, przed wprowadzeniem produktów do obrotu jako ekologicznych podmioty muszą zgłosić swoją działalność właściwym organom (MRiRW).
  • Ze zgłoszenia zwolnieni są tylko sprzedawcy opakowanych produktów ekologicznych sprzedawanych bezpośrednio konsumentowi, o ile nie produkują, nie przygotowują ani nie przechowują ich inaczej niż w związku z punktem sprzedaży (art. 34 ust. 2). Firma, która przetwarza żywność, nie korzysta z tego zwolnienia.

2. Wybierz jednostkę certyfikującą, której zakres obejmuje przetworzone produkty rolne przeznaczone na żywność (lista poniżej).

  • Jednostka musi podać wysokość swoich opłat na własnej stronie internetowej (art. 5 ust. 6 ustawy) Dz.U. 2022 poz. 1370, s. 5. Dzięki temu można porównać oferty.

3. Złóż zgłoszenie działalności.

  • Formularz to „F-7 PG-BRE-03 Zgłoszenie działalności” (plik xlsx); IJHARS publikuje też objaśnienia do jego wypełnienia (IJHARS).
  • Wypełnione i podpisane zgłoszenie wysyłasz do wybranej jednostki: osobiście, pocztą albo elektronicznie jako skan (biznes.gov.pl).
  • Samo zgłoszenie jest bezpłatne, chyba że działasz przez pełnomocnika.

4. Rejestracja.

  • Jednostka weryfikuje zgłoszenie i przekazuje je wojewódzkiemu inspektorowi JHARS.
  • Inspektor rejestruje producenta „bez zbędnej zwłoki” (IJHARS).

5. Umowa, kontrola i certyfikat.

  • Podpisujesz umowę z jednostką i zostajesz objęty systemem kontroli.
  • Certyfikat wydaje się zwykle na 12 miesięcy, nie dłużej niż na 18 miesięcy (biznes.gov.pl).
  • Kontrole jednostek certyfikujących i producentów może dodatkowo sprawdzać IJHARS. Pracownicy Inspekcji muszą wtedy mieć dostęp do jednostek produkcyjnych i dokumentów (art. 4 ust. 4-5 ustawy) Dz.U. 2022 poz. 1370, s. 4-5.

6. Zmiany i odstępstwa.

  • O zmianach w zgłoszeniu, które wpływają na kontrolę, jednostka informuje IJHARS co miesiąc (art. 5 ust. 2) Dz.U. 2022 poz. 1370, s. 5.
  • Zezwolenia na niektóre odstępstwa wydaje wojewódzki inspektor JHARS w drodze decyzji, na wniosek złożony na formularzu IJHARS (art. 7). Dotyczy to na przykład uznania, że wykazano okoliczności pozwalające użyć dodatku zgodnie z załącznikiem V do rozporządzenia 2021/1165 Dz.U. 2022 poz. 1370, s. 6-7.

Jednostki certyfikujące z zakresem „przetworzone produkty rolne do wykorzystania jako żywność”

Rejestr IJHARS (wydanie 2 z 29.08.2026 r.) zawiera 14 jednostek i wszystkie mają ten zakres:

KodJednostkaUwagi do zakresu
PL-EKO-01EKOGWARANCJA PTRE Sp. z o.o. [1]
PL-EKO-02"PNG" Sp. z o.o. [2]obejmuje też grupy producentów
PL-EKO-03Kiwa Polska Sp. z o.o. [3]
PL-EKO-04BIOEKSPERT Sp. z o.o. [4]
PL-EKO-05Biocert Małopolska [5]
PL-EKO-06Polskie Centrum Badań i Certyfikacji S.A. [6]
PL-EKO-07AGRO BIO TEST Sp. z o.o. [7]
PL-EKO-08TÜV Rheinland Polska [8]
PL-EKO-09Centrum Jakości AgroEko Sp. z o.o. [9]
PL-EKO-11DQS Polska Sp. z o.o. [10]obejmuje też grupy producentów
PL-EKO-12Bureau Veritas Polska Sp. z o.o. [11]
PL-EKO-13Krajowe Centrum Badań i Certyfikacji „Gwarantowana Jakość” Sp. z o.o. [12]obejmuje też grupy producentów
PL-EKO-14eCO2 Sp. z o.o. [13]dla żywności przetworzonej tylko przygotowanie, dystrybucja/wprowadzanie do obrotu i przechowywanie, bez importu i eksportu
PL-EKO-15EVOCERT Sp. z o.o. [14]obejmuje też grupy producentów

Pozostałe jednostki mają dla żywności przetworzonej pełny zakres: przygotowanie, dystrybucja/wprowadzanie do obrotu, przechowywanie, import i eksport [1]. W rejestrze nie ma kodu PL-EKO-10. Jeśli planujesz import z krajów spoza UE albo eksport, wybierz jednostkę, która ma te kategorie w swoim zakresie.

Jeśli podasz rodzaj produktów (np. przetwory owocowe, mleczarstwo) i to, czy planujesz import lub eksport, mogę zawęzić wybór jednostek i sprawdzić warunki produkcji dla tej kategorii.

Q.02

Kto wydaje taki certyfikat i ile kosztuje certyfikacja?

Kto wydaje certyfikat: wydaje go jedna z 14 prywatnych jednostek certyfikujących upoważnionych przez Głównego Inspektora JHARS (kody PL-EKO-01 do PL-EKO-15, bez PL-EKO-10). Firmę wybierasz sama. Koszt: w polskich przepisach nie ma jednej urzędowej stawki. Każda jednostka ustala swoje opłaty i musi je opublikować na swojej stronie internetowej. Samo zgłoszenie działalności jest bezpłatne.

Approach: Sprawdziłem rejestr IJHARS upoważnionych jednostek, tekst ustawy o rolnictwie ekologicznym i produkcji ekologicznej (Dz.U. 2022 poz. 1370), kartę usługi na biznes.gov.pl i strony ARiMR. W rejestrze IJHARS ani na stronach rządowych nie ma kwot opłat. Nie otwierałem cenników samych jednostek, bo to strony komercyjne.

Kto wydaje certyfikat

  • Jednostka certyfikująca. Kontroluje Twoją firmę i wydaje certyfikat. Rejestr IJHARS (F-2/PG-BRE-10, wydanie 2 z 29.08.2026 r.) wymienia jednostki, które mogą prowadzić kontrole urzędowe i inne czynności urzędowe w ramach zadań przekazanych na podstawie art. 40 ust. 1 rozporządzenia 2018/848 [12]. Pełna lista z zakresami jest w mojej poprzedniej odpowiedzi.
  • Główny Inspektor JHARS. Nie wydaje certyfikatów, tylko nadzoruje jednostki certyfikujące i produkcję ekologiczną (art. 4 ust. 1). Może też sam skontrolować producenta (art. 4 ust. 4) Dz.U. 2022 poz. 1370, s. 4.
  • Gdy jednostka straci upoważnienie: jej zadania wykonuje Główny Inspektor, nie dłużej niż 90 dni, aż producenta przejmie inna jednostka (art. 3 ust. 9) Dz.U. 2022 poz. 1370, s. 4.

Ile kosztuje certyfikacja

  • Opłaty ustala jednostka. Ustawa nie podaje stawek. Wymaga tylko, żeby jednostka podała do wiadomości publicznej „informacje o wysokości opłat, o których mowa w art. 34 ust. 7 zdanie drugie rozporządzenia 2018/848”, na swojej stronie internetowej (art. 5 ust. 6) Dz.U. 2022 poz. 1370, s. 5. Żeby poznać koszt, trzeba porównać cenniki kilku jednostek z listy.
  • Zgłoszenie działalności jest bezpłatne. Według biznes.gov.pl usługa nic nie kosztuje. Opłata pojawia się tylko wtedy, gdy działasz przez pełnomocnika (biznes.gov.pl). Chodzi tu o samo zgłoszenie, nie o kontrolę i certyfikację, za które płacisz jednostce.
  • Certyfikat trzeba odnawiać. Wydaje się go zwykle na 12 miesięcy, najdłużej na 18 miesięcy (biznes.gov.pl). Koszt certyfikacji jest więc kosztem cyklicznym.

Dofinansowanie kosztów kontroli

Wsparcie, które znalazłem na stronach ARiMR, było przeznaczone dla rolników w ramach PROW 2014-2020, a nie dla firm przetwórczych:

  • Koszty transakcyjne w działaniu „Rolnictwo ekologiczne”. Zwrot wynosił od 900 zł (gospodarstwa do 5 ha) do 1 500 zł (powyżej 100 ha) rocznie, pod warunkiem spełnienia warunków płatności ekologicznej (ARiMR).
  • Poddziałanie 3.1 „Wsparcie na przystępowanie do systemów jakości”. Beneficjentem był „aktywny zawodowo rolnik”, a wsparcie nie mogło przekroczyć 2 000 euro rocznie na gospodarstwo. Strona opisuje nabór z 2016 r. (ARiMR).

Nie znalazłem obecnie dostępnego programu zwrotu kosztów certyfikacji dla przetwórców żywności.

Jeśli podasz rodzaj produkcji i skalę działalności (liczba zakładów, linii, produktów, import), mogę wskazać, które jednostki mają odpowiedni zakres. Przy prośbie o ofertę przydadzą się właśnie te dane.

Q.03