Q.01

Is glyfosaat verboden in België?

Nee, glyfosaat is niet volledig verboden in België. De stof is in de EU goedgekeurd tot 15 december 2033. Particulieren mogen glyfosaat sinds eind 2018 wel niet meer kopen of gebruiken. Professionele gebruikers mogen het nog toepassen, behalve in het Brussels Hoofdstedelijk Gewest: daar is elk gebruik verboden, ook voor professionelen, tenzij er een afwijking is toegekend.

Approach: Ik heb het EU-register van werkzame stoffen voor gewasbescherming en het Belgische Phytoweb-register van toegelaten middelen nagekeken, en daarnaast officiële pagina's van de FOD Volksgezondheid (Phytoweb), de Vlaamse overheid, Leefmilieu Brussel en Wallex. Het Phytoweb-register in mijn datasets is maar een deelbestand. Ik kon daarom niet natellen hoeveel glyfosaatmiddelen vandaag in België toegelaten zijn.

1. EU-niveau: goedgekeurd

  • Glyfosaat staat als herbicide op de lijst als "Approved". De goedkeuring loopt van 16 december 2023 tot 15 december 2033, met als meest recente verlenging Verordening (EU) 2023/2660 [1].
  • Daardoor kan België middelen op basis van glyfosaat blijven toelaten. Een voorbeeld is ROUNDUP ++ (9856P/B, gebruikersgroep PRO). Dat record had een voorlopige toelating die geldig was tot 15 december 2024 [2]. Een latere vernieuwing vond ik niet in de datasets.

2. Federaal: verbod voor niet-professionele gebruikers

  • Rechtsgrond: het koninklijk besluit van 16 september 2018, gepubliceerd in het Belgisch Staatsblad op 26 september 2018. Particulieren mogen sindsdien enkel nog laagrisicomiddelen kopen en gebruiken, en middelen waarvan de werkzame stoffen alleen micro-organismen, plantenextracten of natuurlijke stoffen zijn (Phytoweb).
  • Totaalherbiciden zoals glyfosaat mogen sinds 6 oktober 2018 niet meer verkocht worden aan particulieren. Voor selectieve herbiciden gold een verkoopverbod vanaf 31 december 2018, met gebruik toegestaan tot 31 december 2019 (Phytoweb).
  • Volgens het Vlaamse departement Zorg zijn sinds 6 oktober 2018 zowel gebruik als verkoop verboden voor niet-professionele gebruikers. Alleen professionals met een speciale licentie, zoals tuinaannemers en landbouwers, mogen het nog gebruiken (Departement Zorg). Phytoweb bevestigt dat glyfosaatmiddelen sinds eind 2018 niet meer toegelaten zijn voor niet-professioneel gebruik (Phytoweb, toxicovigilantie).

3. Gewestelijke regels over gebruik

  • Brussels Hoofdstedelijk Gewest:
    • Het besluit van de Brusselse Hoofdstedelijke Regering van 10 november 2016 verbiedt elk gewasbeschermingsmiddel met glyfosaat (CAS 1071-83-6). Het verbod geldt sinds 12 december 2016 op het hele grondgebied, in alle sectoren, voor professionelen én particulieren (Leefmilieu Brussel, infofiche maart 2017, p. 2).
    • De minister van Leefmilieu kan om ernstige redenen een tijdelijke afwijking toestaan, bijvoorbeeld als er geen efficiënt alternatief is of voor veiligheid en volksgezondheid (idem, p. 7).
    • Dit is een verbod op gebruik. De verkoop is federale bevoegdheid (idem, p. 7).
    • Daarnaast mogen in Brusselse privétuinen sinds 1 augustus 2025 alleen nog erkende laagrisicoproducten gebruikt worden (Leefmilieu Brussel).
  • Vlaanderen: sinds 1 januari 2015 geldt een principieel verbod op pesticidengebruik, dus ook glyfosaat, voor alle openbare diensten. Uitzonderingen zijn mogelijk voor soorten waarvoor geen afdoende niet-chemische bestrijding bestaat, en voor probleemterreinen waar pesticidenvrij beheer onevenredig duur is (VMM).
  • Wallonië:
    • Het besluit van de Waalse Regering van 30 maart 2017 verbood het gebruik van glyfosaatmiddelen, met uitzonderingen voor professionele gebruikers met bepaalde certificaten. Volgens de tekst op Wallex gold het verbod achttien maanden vanaf 1 juni 2017 (Wallex).
    • Een latere vernietiging door de Raad van State zag ik alleen in persberichten, niet in een officiële bron. De Wallex-tekst vermeldt alleen het voorafgaande advies van de Raad van State.
    • In Wallonië geldt dus vandaag in elk geval het federale verbod voor particulieren.

Als u wilt, kan ik voor een specifiek Belgisch erkenningsnummer de toelatingsstatus en de toegelaten teelten opzoeken.

Q.02

Mag een professional het nog wel gebruiken?

Ja, een professionele gebruiker mag glyfosaat in België nog kopen en gebruiken. Daarvoor zijn drie voorwaarden: hij heeft een fytolicentie, hij gebruikt een middel dat vandaag nog toegelaten is, en hij houdt zich aan de toegelaten toepassingen op de toelatingsakte. In het Brussels Hoofdstedelijk Gewest geldt dat niet: daar is elk gebruik verboden, ook voor professionelen, tenzij de minister een afwijking toestaat.

Approach: Ik heb het Belgische Phytoweb-register van toegelaten gewasbeschermingsmiddelen doorzocht, net als het verslag van het Belgische actieplan (NAPAN 2013-2017) over de fytolicentie. Daarna heb ik de Phytoweb-pagina's van de FOD Volksgezondheid geopend. Het register in mijn datasets is maar een deelbestand, dus een volledige lijst van de glyfosaatmiddelen die vandaag toegelaten zijn, kan ik daaruit niet geven.

1. Basisregel: de toelatingen voor professioneel gebruik zijn behouden

  • Phytoweb meldt dat landbouwers, tuinaannemers en andere professionele gebruikers glyfosaatmiddelen nog mogen kopen en gebruiken. Het verbod van 2018 gold alleen voor niet-professioneel gebruik (Phytoweb, glyfosaat).
  • Op EU-niveau is de stof goedgekeurd tot 15 december 2033 [1].

2. Voorwaarde: een fytolicentie

  • Phytoweb: "Professionele gebruikers moeten over een fytolicentie beschikken om gewasbeschermingsmiddelen voor professioneel gebruik te mogen aankopen, bewaren en gebruiken" (Phytoweb, professionele gebruiker).
  • De fytolicentie wordt nu alleen uitgereikt op basis van een diploma van de laatste vijf jaar. Ze wordt alleen vernieuwd als de verplichte bijscholing gevolgd is. Eind 2017 hadden ongeveer 76.000 personen een fytolicentie [3].
  • Er zijn verschillende soorten licenties, zoals P1 (medewerkers), P2 (professionele gebruikers), P3 (verdelers en adviseurs) en NP (verdelers van middelen voor niet-professioneel gebruik) [4].

3. Alleen een middel dat nog toegelaten is, en alleen voor de toegelaten toepassingen De toelatingen zijn de voorbije jaren flink ingeperkt:

  • Aanscherping op 24 november 2022:
    • Bespuiting blijft toegelaten tot maximaal 0,72 kg werkzame stof per ha bij een volleveldsbehandeling (de pagina noemt ook een maximum van 1,44 kg werkzame stof per ha).
    • Handmatige onkruidbestrijding is niet meer toegelaten, behalve met TAIFUN 360 en PROAGRO.
    • Voor 12 middelen is de toepassing op grasland-weiland ingetrokken.
    • Voor een aantal middelen zijn ook gazons, golfterreinen, onbeteelde terreinen en spoorwegen geschrapt.
    • Deze beperkingen gelden onmiddellijk, ook als het etiket nog niet is aangepast (Phytoweb).
  • Andere beperkingen: toepassingen vóór de oogst zijn ingetrokken voor onder meer tarwe, gerst, rogge, haver, erwten en bonen. Middelen met POE-tallowamine als co-formulant zijn verboden (Phytoweb, glyfosaat).
  • Intrekkingen na een negatieve beoordeling van de vernieuwingsaanvraag: FIGARO 480, FLAME, GLYPHASE 480, MADRIGAL 480, PANIC 480 TOP en ROSATE GREEN. De gebruikstermijn voor eindgebruikers liep tot 17 februari 2024 (Phytoweb).
  • Intrekkingen op vraag van de toelatingshouder: CLINIC FREE, CLINIC GRADE en CLINIC PRO, plus ROUNDUP FORCE, POWER, POWERMAX, POWERTURBO, RECORD en ULTRA. Gebruik door eindgebruikers was toegestaan tot 15 september 2025 (Phytoweb). Wie nog een voorraad van deze middelen heeft, mag die dus niet meer gebruiken.
  • ROUNDUP ++ (9856P/B): de enige glyfosaattoelating in mijn datasets. Het ging om een voorlopige toelating voor de gebruikersgroep PRO, geldig tot 15 december 2024 [2]. Een vernieuwing heb ik daar niet gevonden.

4. Gewestelijke gebruiksregels voor professionelen

  • Brussels Hoofdstedelijk Gewest: elk glyfosaatmiddel is verboden voor alle gebruikers en in alle sectoren, sinds 12 december 2016. De minister kan om ernstige redenen een tijdelijke afwijking toestaan (Leefmilieu Brussel, p. 2 en 7).
  • Vlaanderen:
    • Openbare diensten mogen in principe geen pesticiden gebruiken, behalve met een uitzondering (VMM).
    • Landbouwers en tuinaannemers met een fytolicentie mogen glyfosaat wel gebruiken (Departement Zorg).
  • Wallonië: een officiële bron voor een gewestelijk gebruiksverbod dat vandaag nog geldt, vond ik niet. Het besluit van 30 maart 2017 gold volgens Wallex voor achttien maanden (Wallex).

Als u wilt, kan ik voor een specifiek middel of erkenningsnummer nagaan of het vandaag nog toegelaten is, en voor welke teelten en dosissen.

Q.03

Hoe lang is het in de EU nog toegelaten?

Glyfosaat is in de EU goedgekeurd tot en met 15 december 2033. Vanaf vandaag is dat nog iets meer dan zeven jaar. De huidige goedkeuringsperiode liep in op 16 december 2023 en is vastgelegd in Verordening (EU) 2023/2660 [1].

Approach: Ik heb het EU-register van goedgekeurde werkzame stoffen onder Verordening (EG) nr. 1107/2009 nagekeken.

Gegevens uit het EU-register

  • Status: "Approved" onder Verordening (EG) nr. 1107/2009, als herbicide (CAS 1071-83-6) [1].
  • Looptijd: van 16/12/2023 tot en met 15/12/2033 [1].
  • Rapporterende lidstaat (RMS): sinds Verordening (EU) 2019/724 is dat een groep van vier lidstaten samen: Frankrijk, Hongarije, Nederland en Zweden [1].
  • Eerdere wetgeving voor deze stof: Richtlijn 01/99/EG, Richtlijn 2010/77/EU, en de Verordeningen (EU) 2015/1885, 2016/1056, 2016/1313, 2017/2324, 2019/724 en 2022/2364 [1].
  • België: staat in het register bij de lidstaten met toegelaten middelen op basis van glyfosaat [1].

Wat 15 december 2033 betekent Die datum is het einde van de goedkeuring van de werkzame stof in de EU. Een Belgisch middel kan al eerder van de markt verdwijnen, en dat is ook al gebeurd. Zo zijn de toelatingen van verschillende glyfosaatmiddelen ingetrokken, zoals in het vorige antwoord besproken. Elk middel heeft ook een eigen geldigheidsdatum. Voor ROUNDUP ++ (9856P/B) liep de voorlopige toelating tot 15 december 2024 [2].

Als u wilt, kan ik voor een bepaald middel nagaan tot wanneer de Belgische toelating geldt.

Q.04