NDSCh NDS i NDSP w BHP
Co oznaczają NDSCh, NDS i NDSP w polskich przepisach BHP?
NDS, NDSCh i NDSP to trzy rodzaje najwyższych dopuszczalnych stężeń chemicznych i pyłowych czynników szkodliwych w środowisku pracy. Definiuje je § 2 rozporządzenia Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 12 czerwca 2018 r. w sprawie najwyższych dopuszczalnych stężeń i natężeń czynników szkodliwych dla zdrowia w środowisku pracy (Dz.U. 2018 poz. 1286). Rozporządzenie wydano na podstawie art. 228 § 3 Kodeksu pracy. Obowiązuje od 21 sierpnia 2018 r. i ma status „obowiązujący” (tekst aktu, metadane ELI).
Approach: Przejrzałem karty CIOP-PIB (baza CHEMPYL) i zbiór dokumentów dotyczących polskich tabel NDS/NDN. Zawierają one wartości dla poszczególnych substancji, ale nie definicje, dlatego definicje wziąłem z oficjalnego tekstu rozporządzenia udostępnianego przez Sejm (ELI/ISAP).
Definicje z § 2 (cytaty z tekstu rozporządzenia):
| Skrót | Pełna nazwa | Definicja |
|---|---|---|
| NDS | najwyższe dopuszczalne stężenie | „wartość średnia ważona stężenia, którego oddziaływanie na pracownika w ciągu 8-godzinnego dobowego i przeciętnego tygodniowego wymiaru czasu pracy, określonego w ustawie z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy, przez okres jego aktywności zawodowej nie powinno spowodować ujemnych zmian w jego stanie zdrowia oraz w stanie zdrowia jego przyszłych pokoleń” (§ 2 pkt 1) |
| NDSCh | najwyższe dopuszczalne stężenie chwilowe | „wartość średnia stężenia, które nie powinno spowodować ujemnych zmian w stanie zdrowia pracownika, jeżeli występuje w środowisku pracy nie dłużej niż 15 minut i nie częściej niż 2 razy w czasie zmiany roboczej, w odstępie czasu nie krótszym niż 1 godzina” (§ 2 pkt 2) |
| NDSP | najwyższe dopuszczalne stężenie pułapowe | „wartość stężenia, która ze względu na zagrożenie zdrowia lub życia pracownika nie może być w środowisku pracy przekroczona w żadnym momencie” (§ 2 pkt 3) |
Różnice w praktyce:
- NDS to średnia ważona dla 8-godzinnego dnia pracy i przeciętnego tygodniowego wymiaru czasu pracy, liczona przez całe życie zawodowe pracownika.
- NDSCh to średnia z krótkiego narażenia. Warunki są łączne: najwyżej 15 minut, najwyżej 2 razy na zmianę, z przerwą co najmniej 1 godziny.
- NDSP to wartość pułapowa. Nie jest to średnia, tylko granica, której „nie może być” przekroczona w żadnym momencie.
- Dla fizycznych czynników szkodliwych § 3 ustala osobne wartości: najwyższe dopuszczalne natężenia (NDN). Są one zebrane w załączniku nr 2.
Wartości dla substancji są w załączniku nr 1 do rozporządzenia. Nie każda substancja ma wszystkie trzy wartości. Przykłady z kart CIOP-PIB:
- butan-2-ol: NDS 300 mg/m³, NDSCh 450 mg/m³, bez NDSP [1]
- butan: NDS 1900 mg/m³, NDSCh 3000 mg/m³ [2]
- tlenek azotu: tylko NDS, 2,5 mg/m³ (2 ppm) [3]
Zmiany aktu: ELI Sejmu wymienia akty zmieniające: Dz.U. 2020 poz. 61, 2021 poz. 325, 2023 poz. 1661, 2024 poz. 1017, 2026 poz. 447 i 2026 poz. 1211. Tekstu jednolitego nie wskazano. Cytowane definicje pochodzą z tekstu pierwotnego. Aktów zmieniających nie otwierałem, więc nie sprawdziłem, czy któryś z nich zmienia § 2.