REACH i kogo obowiązuje
Czym jest REACH i kogo obowiązuje?
REACH to rozporządzenie (WE) nr 1907/2006 w sprawie rejestracji, oceny, udzielania zezwoleń i stosowanych ograniczeń w zakresie chemikaliów. Obowiązuje ono przede wszystkim producentów, importerów i dalszych użytkowników substancji mających siedzibę w UE, a także producentów i importerów wyrobów. Dostawcy w łańcuchu dostaw, w tym dystrybutorzy, mają obowiązki informacyjne. Dla producentów spoza UE przewidziano instytucję wyłącznego przedstawiciela.
Approach: Przejrzałem obowiązujący tekst skonsolidowany REACH (02006R1907-20260622) opublikowany w Dzienniku Urzędowym UE: art. 1-4, 6-8, 31 i 33. Cytaty pochodzą z angielskiej wersji tekstu i podaję je w moim tłumaczeniu.
Cel i zakres
- Cel: wysoki poziom ochrony zdrowia ludzi i środowiska, w tym promowanie alternatywnych metod oceny zagrożeń. Drugi cel to swobodny obrót substancjami na rynku wewnętrznym przy jednoczesnym wzroście konkurencyjności i innowacyjności [1].
- Przedmiot: REACH obejmuje produkcję, wprowadzanie do obrotu i stosowanie substancji w postaci własnej, w mieszaninach lub w wyrobach, a także wprowadzanie do obrotu mieszanin [1].
- Zasada przewodnia: to producenci, importerzy i dalsi użytkownicy odpowiadają za to, aby wytwarzane, wprowadzane do obrotu lub stosowane przez nich substancje nie szkodziły zdrowiu ludzi ani środowisku. Przepisy opierają się na zasadzie ostrożności [1].
Kogo obowiązuje (definicje z art. 3)
| Podmiot | Definicja i kluczowy obowiązek |
|---|---|
| Producent | osoba fizyczna lub prawna z siedzibą w UE, która wytwarza substancję w UE [2] |
| Importer | osoba z siedzibą w UE odpowiedzialna za import, czyli fizyczne wprowadzenie na obszar celny UE. Import uznaje się za wprowadzenie do obrotu [2] |
| Dalszy użytkownik | osoba z siedzibą w UE, inna niż producent lub importer, która stosuje substancję w działalności przemysłowej lub zawodowej. Dystrybutor ani konsument nie są dalszymi użytkownikami [2] |
| Dystrybutor | osoba z siedzibą w UE, w tym sprzedawca detaliczny, która jedynie magazynuje substancję lub mieszaninę i wprowadza ją do obrotu dla osób trzecich [2] |
| Producent wyrobu | osoba, która wytwarza lub montuje wyrób w UE [2] |
| Wyłączny przedstawiciel (art. 8) | producent spoza UE może w drodze wzajemnego porozumienia wyznaczyć osobę z siedzibą w UE, która jako jego wyłączny przedstawiciel wypełnia obowiązki importerów. Importerów w tym samym łańcuchu dostaw traktuje się wtedy jako dalszych użytkowników [3] |
Producent, importer lub dalszy użytkownik może też wyznaczyć przedstawiciela będącego stroną trzecią do niektórych postępowań. Nadal jednak ponosi pełną odpowiedzialność za swoje obowiązki (art. 4) [4].
Najważniejsze obowiązki i progi
- Rejestracja (art. 6): każdy producent lub importer substancji (w postaci własnej lub w mieszaninach) w ilości 1 tony lub więcej rocznie „shall submit” (musi złożyć) rejestrację w ECHA, chyba że rozporządzenie stanowi inaczej. Dla polimerów rejestruje się monomery lub inne substancje, jeżeli stanowią ≥ 2% w/w polimeru i ich łączna ilość wynosi ≥ 1 t/rok [5].
- Substancje w wyrobach (art. 7):
- Rejestracja jest wymagana, gdy łączna ilość substancji w wyrobach przekracza 1 tonę na producenta lub importera rocznie, a substancja ma być uwalniana w normalnych lub racjonalnie przewidywalnych warunkach stosowania.
- Zgłoszenie do ECHA jest wymagane dla substancji z Listy kandydackiej (SVHC), gdy jej ilość przekracza 1 t/rok, a stężenie w wyrobach przekracza 0,1% w/w. Zwolnienie z tego obowiązku przysługuje, gdy można wykluczyć narażenie ludzi i środowiska [6].
- Karta charakterystyki (art. 31): dostawca musi dostarczyć kartę charakterystyki, gdy substancja lub mieszanina spełnia kryteria klasyfikacji jako niebezpieczna według CLP, gdy substancja jest PBT lub vPvB albo gdy znajduje się na Liście kandydackiej [7].
- Komunikacja o SVHC w wyrobach (art. 33): dostawca wyrobu zawierającego SVHC w stężeniu powyżej 0,1% w/w musi przekazać odbiorcy informacje pozwalające na bezpieczne stosowanie, co najmniej nazwę substancji. Konsumentowi przekazuje je na żądanie, bezpłatnie, w ciągu 45 dni [8].
Wyłączenia (art. 2)
-
Całkowicie poza zakresem REACH:
- substancje promieniotwórcze;
- substancje pod dozorem celnym (w tranzycie, w składowaniu czasowym, w wolnym obszarze celnym), o ile nie są poddawane przetwarzaniu;
- nieizolowane półprodukty;
- przewóz substancji niebezpiecznych.
Odpady nie są substancją, mieszaniną ani wyrobem w rozumieniu REACH [9].
-
Wyłączenia częściowe:
- Tytuły II, V, VI i VII nie mają zastosowania w zakresie, w jakim substancja jest stosowana w produktach leczniczych oraz w żywności lub paszach.
- Tytuł IV (karty charakterystyki) nie dotyczy m.in. gotowych produktów leczniczych i kosmetyków przeznaczonych dla użytkownika końcowego [9].
- Polimery są zwolnione z tytułów II i VI.
- Substancje z załączników IV i V oraz niektóre substancje reimportowane i odzyskane są zwolnione z tytułów II, V i VI [10].
Mogę rozwinąć konkretny element, np. ograniczenia z załącznika XVII, wykaz zezwoleń z załącznika XIV albo obowiązki wyłącznego przedstawiciela.
Czy dostawca musi wystawić deklarację REACH?
Nie. REACH nie nakłada na dostawcę obowiązku wystawienia dokumentu nazywanego „deklaracją REACH” (oświadczeniem o zgodności z REACH). W obowiązującym tekście skonsolidowanym słowo „deklaracja” pojawia się w artykułach tylko w art. 87 i 88, które dotyczą sprawozdawców i członków komitetów ECHA, a nie dostawców [11][12]. Dostawca ma za to konkretne obowiązki informacyjne z tytułu IV. Ich zakres zależy od tego, co dostarcza: substancję, mieszaninę czy wyrób.
Approach: Przeczytałem art. 31-34 i 36 obowiązującego tekstu skonsolidowanego REACH (02006R1907-20260622) i przeszukałem jego artykuły pod kątem słowa „declaration”. Cytaty pochodzą z wersji angielskiej, tłumaczenie jest moje.
Co dostawca faktycznie musi przekazać
| Sytuacja | Obowiązek | Podstawa |
|---|---|---|
| Substancja lub mieszanina niebezpieczna według CLP, substancja PBT/vPvB albo substancja z Listy kandydackiej | „shall provide” (musi dostarczyć) kartę charakterystyki zgodną z załącznikiem II, bezpłatnie, najpóźniej w dniu pierwszej dostawy | art. 31 ust. 1 i 8 [7][13] |
| Mieszanina nieklasyfikowana, ale zawierająca np. substancję niebezpieczną w stężeniu ≥ 1% wag. (mieszaniny niegazowe) albo substancję z Listy kandydackiej, CMR kat. 2 itd. w stężeniu ≥ 0,1% wag., albo substancję z unijną wartością NDS | kartę charakterystyki trzeba dostarczyć na żądanie odbiorcy | art. 31 ust. 3 [7] |
| Substancja lub mieszanina, dla której karta nie jest wymagana | musi przekazać: numer rejestracji (jeśli jest dostępny), informację o zezwoleniu i ograniczeniach (tytuły VII i VIII) oraz inne informacje potrzebne do zarządzania ryzykiem; bezpłatnie, najpóźniej przy pierwszej dostawie | art. 32 ust. 1-2 [14] |
| Wyrób zawierający SVHC z Listy kandydackiej w stężeniu powyżej 0,1% w/w | odbiorcy zawodowemu musi przekazać informacje wystarczające do bezpiecznego stosowania, co najmniej nazwę substancji; konsumentowi na żądanie, bezpłatnie, w ciągu 45 dni | art. 33 [8] |
Pozostałe obowiązki:
- Aktualizacja: kartę charakterystyki i informacje z art. 32 dostawca musi zaktualizować bez zwłoki, gdy pojawią się nowe informacje o zagrożeniach lub środkach zarządzania ryzykiem, a także po udzieleniu lub odmowie zezwolenia i po nałożeniu ograniczenia. Aktualizację przesyła się wszystkim odbiorcom z ostatnich 12 miesięcy [13][14].
- Przechowywanie dokumentacji: każdy producent, importer, dalszy użytkownik i dystrybutor musi przechowywać informacje potrzebne do wypełnienia obowiązków przez co najmniej 10 lat. Na żądanie organu krajowego lub ECHA musi je niezwłocznie udostępnić (art. 36) [15].
Co z tego wynika w praktyce
- „Deklaracja REACH”, o którą proszą klienci, wynika z umowy lub praktyki handlowej, a nie z rozporządzenia. Zwykle łączy kilka elementów: informację o SVHC powyżej 0,1% (art. 33), zgodność z ograniczeniami z załącznika XVII i status rejestracji. Dostawca nie ma prawnego obowiązku jej wystawić. Jeśli ją wystawi, odpowiada za jej treść na zasadach umownych.
- Wyjątek: obowiązek z art. 33 istnieje zawsze, gdy wyrób zawiera SVHC powyżej 0,1% w/w. Formy dokumentu przepis nie określa. Jeśli w wyrobie nie ma takiej substancji, REACH nie wymaga oświadczenia „negatywnego”, czyli potwierdzenia, że SVHC nie występuje. Może go jednak wymagać umowa z klientem.
Mogę sprawdzić konkretną substancję na Liście kandydackiej lub w załączniku XVII, jeśli chce Pan/Pani przygotować taką informację dla klienta.